In Roeselare, in het hart van West-Vlaanderen, klopt het hart van het duurzame onderzoek voor de Belgische tuinbouw. In het najaar van 2021 openden onderzoeks- en adviescentrum Inagro en de Provincie West-Vlaanderen officieel Agrotopia, een onderzoeksserre van 9.000 m², gebouwd op het dak van de logistieke hal van REO Veiling.

De onderzoekers van Agrotopia hebben als belangrijkste doel innovatieve oplossingen te ontwikkelen en te testen voor de Vlaamse glastuinbouw. Daarmee willen ze de sector ondersteunen in de overgang naar een duurzamere productie, gaande van energie- en waterbeheer tot een efficiënter gebruik van gerecycleerde meststoffen.

Het praktijkgerichte onderzoek gebeurt in nauwe samenwerking met de telers, zodat de onderzoeksresultaten onmiddellijk kunnen worden toegepast in de dagelijkse praktijk.

De onderzoeksserre Agrotopia in Roeselare.
Foto: © Agrotopia

Circulaire economie in de glastuinbouw

De glastuinbouw leent zich uitstekend voor een circulaire economie. Doordat de serre een grotendeels afgesloten omgeving vormt, heeft de teler een betere controle over de teeltprocessen en over de in- en uitgaande stromen van het bedrijf. Dat maakt het mogelijk om maximaal in te zetten op efficiëntie en duurzaamheid: reststromen krijgen een nieuwe bestemming en kringlopen worden zoveel mogelijk gesloten. Water, nutriënten en energie kunnen dankzij het circulaire karakter van de serre efficiënt worden gebruikt én hergebruikt.

Vier onderzoeksprojecten

Momenteel werken de onderzoekers van Agrotopia aan vier innovatieve projecten die de circulaire economie in de glastuinbouw verder moeten versterken.

1. Het ZERO-WASTE-project
De zero-waste-aanpak in de glastuinbouw van vruchtgroenten heeft als doel de hoeveelheid afval zoveel mogelijk te beperken. Daarbij ligt de nadruk op de ontwikkeling van duurzamere teeltmethoden en de valorisatie van reststromen.

Het project stimuleert telers om circulaire oplossingen toe te passen, bijvoorbeeld door gebruik te maken van innovatieve biologisch afbreekbare clips voor het aanbinden van planten. Aan het einde van het teeltseizoen hoeven deze clips niet meer verwijderd te worden, maar kunnen ze samen met het loof worden gecomposteerd. Dat levert niet alleen milieuwinst op, maar bespaart ook aanzienlijk op arbeid en kosten.

Daarnaast wordt gezocht naar alternatieven voor substraatmatten uit kunststof en steenwol, die na de teelt moeten worden afgevoerd. Momenteel worden matten op basis van kokos- en maïsvezels getest op hun prestaties, herbruikbaarheid en composteerbaarheid.

Ten slotte onderzoeken de onderzoekers welke nieuwe producten kunnen worden gemaakt uit reststromen zoals bladeren en gebruikte substraten waarop de planten groeien.

Binnen het ZERO-WASTE-project worden alternatieven voor kunststof- en steenwolsubstraatmatten getest.
Foto: © Agrotopia

2.  Het HERMEST-project

In de landbouw worden nog vaak minerale meststoffen of onbehandelde dierlijke mest gebruikt. De productie van stikstofmeststoffen is bijzonder energie-intensief, terwijl fosfaatmeststoffen afkomstig zijn uit eindige grondstoffen die in mijnen worden gewonnen.

Het HERMEST-project onderzoekt duurzamere alternatieven.

Dankzij moderne technieken kunnen nutriënten uit dierlijke mest vandaag worden opgewerkt tot hoogwaardige gerecycleerde meststoffen. Toch worden die nog weinig toegepast. Daarom werken onderzoekers aan optimale bemestingsstrategieën voor verschillende teelten.

In de serre van Agrotopia worden momenteel proefvelden met sla aangelegd die gebruikmaken van een mobiel gotensysteem. Door deze goten stroomt een zorgvuldig gezuiverd biologisch effluent uit de varkenshouderij, waardoor een kaliumrijke voedingsoplossing ontstaat die de planten van nutriënten voorziet.

Binnen HERMEST werken onderzoekers en telers nauw samen, waarbij kennis wordt gedeeld en rechtstreeks in de praktijk wordt toegepast.

Het HERMEST-project richt zich op het gebruik van gerecycleerde meststoffen.
Foto: © Agrotopia

3.  Het OptiWAIE-project

Het OptiWAIE-project richt zich op het optimaliseren van het waterverbruik in de glastuinbouw door gebruik te maken van alternatieve interne en externe waterbronnen, zoals restwater en oppervlaktewater.

De onderzoekers bestuderen de invloed van de waterkwaliteit op de teelt, evalueren verschillende waterbehandelingstechnieken en voeren kosten-batenanalyses uit om een duurzamer waterbeheer mogelijk te maken.

De focus ligt op glastuinbouwteelten zoals tomaat, komkommer en sla, maar de resultaten kunnen ook worden toegepast in andere hydroculturen.

Het OptiWAIE-project richt zich op een efficiënter watergebruik in de glastuinbouw.
Foto: © Agrotopia

4.  Het RE-GREENHOUSE-project

Het RE-GREENHOUSE-project wil de omschakeling van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare energie in de glastuinbouw van Noordwest-Europa versnellen.

Samen met partners uit vijf landen worden zes verschillende energiebronnen, waaronder biogas en zonne-energie, onderzocht via proefinstallaties.

Het doel is om telers te ondersteunen bij de keuze van duurzame energiebronnen met behulp van een beslissingsinstrument dat zowel technische als economische aspecten in rekening brengt.

Dit project levert een belangrijke bijdrage aan het behalen van de klimaat- en milieudoelstellingen en versterkt tegelijk de weerbaarheid van de sector tegen geopolitieke crisissen.

Het RE-GREENHOUSE-project wil de overgang van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare energie in de glastuinbouw versnellen.
Foto: © Agrotopia

Meer informatie over duurzaamheidsprojecten in Vlaanderen vind je op: www.wirpackennachhaltigkeitan.eu

Mede gefinancierd door de Europese Unie.

De geuite standpunten en meningen zijn uitsluitend die van de auteurs en weerspiegelen niet noodzakelijk die van de Europese Unie of van het Europees Uitvoerend Agentschap voor onderzoek (REA). Noch de Europese Unie, noch de subsidieverstrekkende instantie kan hiervoor aansprakelijk worden gesteld.