De stijgende energie- en productiekosten vormen een grote uitdaging voor de Vlaamse glastuinbouw. Vooral de hoge gasprijzen en de stijgende kosten van minerale meststoffen wegen zwaar op energie-intensieve teelten en vergroten de nood aan duurzame oplossingen.

Tegelijk vraagt de energietransitie die het Agentschap Landbouw en Zeevisserij vooropstelt richting 2030 en 2050 om een aanzienlijke vermindering van de CO₂-uitstoot en een kleinere afhankelijkheid van fossiele brandstoffen.

Lopende onderzoeksprojecten tonen aan dat de technologische transformatie van de glastuinbouw al volop aan de gang is. Door energie-efficiëntie, circulaire oplossingen en digitale klimaatsturing slim te combineren, kunnen zowel de uitstoot als de productiekosten worden verlaagd. Zo ontstaan praktijkgerichte oplossingen die telers meer zekerheid bieden en de weg vrijmaken voor een klimaatvriendelijke en competitieve toekomst.

Met het Vlaams-Nederlandse Interreg-project ENERGLIK worden praktijkgerichte oplossingen ontwikkeld om het gasverbruik in serres aanzienlijk te verminderen, zonder in te boeten op opbrengst of rendabiliteit. Voortbouwend op de resultaten van het eerdere GLITCH-project ligt de focus op energie-efficiënte teelttechnieken voor de moderne glastuinbouw. Tot de Vlaamse projectpartners behoren Proefstation voor de Groenteteelt, Proefcentrum Hoogstraten, Universiteit Gent, Thomas More en onderzoeksinstituut ILVO.

Paprika's uit Vlaanderen staan symbool voor een moderne, energie-efficiënte glastuinbouw.
Foto: © VLAM

Een belangrijke innovatie is de afvang van CO₂ uit de rookgassen van warmtekrachtkoppelingen (WKK's). De afgevangen en gezuiverde CO₂ wordt opnieuw ingezet in de serre, waardoor zowel de efficiëntie als de rendabiliteit van de teelt toenemen. Vooral bij hogere buitentemperaturen, wanneer er weinig verwarmingsbehoefte is, kan het gasverbruik op die manier aanzienlijk worden verminderd.

Daarnaast wordt volop ingezet op energieschermen, die zowel overdag als 's nachts worden gebruikt. Deze schermen combineren een hoge isolatiewaarde met voldoende lichtdoorlaatbaarheid, waardoor warmteverliezen in de serre sterk worden beperkt.

Ook de actieve ontvochtiging via dampwarmtepompen wordt verder ontwikkeld. Deze technologie maakt een nauwkeurige regeling van de luchtvochtigheid mogelijk, vermindert het risico op schimmelziekten en voorkomt tegelijk onnodig warmteverlies, doordat de luchtramen minder vaak geopend hoeven te worden.

Nachtschermen met speciale folies helpen het energieverlies in serres aanzienlijk te beperken.
Foto: © Consortium Energlik

Moderne sensortechnologie zorgt bovendien voor een continue monitoring van het serreklimaat. Door schimmelsporen vroegtijdig te detecteren, kan de ziektedruk in real time worden opgevolgd en kan de klimaatregeling tijdig worden aangepast.

Binnen het ENERGLIK-project ontwikkelt de Universiteit Maastricht sensoren om de concentratie van schimmelsporen te meten.
Foto: © Consortium Energlik

Parallel loopt ook het project HERMEST, waarin wordt onderzocht hoe gerecupereerde nutriënten praktisch kunnen worden ingezet in de glastuinbouw. Het doel is het gebruik van minerale meststoffen – en daarmee indirect ook de afhankelijkheid van aardgas – te verminderen en tegelijk de productiekosten voor de telers te verlagen.

De toepassing wordt momenteel onder meer getest in de tomatenteelt, maar is in principe bruikbaar voor alle beschermde teelten.

De eerste resultaten zijn veelbelovend. Technologische innovaties maken het steeds beter mogelijk om de afhankelijkheid van aardgas in de glastuinbouw terug te dringen. Daarmee ontstaan technisch haalbare én economisch rendabele perspectieven voor een duurzame toekomst van de Vlaamse glastuinbouw.

Meer informatie: Nachhaltigkeit geht alle an | Obst und Gemüse aus Flandern 

Jouw mening telt!
👉 Neem deel aan onze korte enquête over duurzaamheid in de groenteteelt:
Enquête: https://surveys.profactsresearch.com/wix/p792213200878.aspx?Source=13 .

Alvast hartelijk dank voor je deelname!

Mede gefinancierd door de Europese Unie.

De geuite standpunten en meningen zijn uitsluitend die van de auteurs en weerspiegelen niet noodzakelijk die van de Europese Unie of van het Europees Uitvoerend Agentschap voor onderzoek (REA). Noch de Europese Unie, noch de subsidieverstrekkende instantie kan hiervoor aansprakelijk worden gesteld.